Расійскія карыстальнікі сацыяльных сетак актыўна посцяць інфармацыю пра тое, што зорка тэніса мінулых гадоў Марыя Шарапава актыўна дапамагае ўкраінскім бежанцам і спартоўцам. Яе прыхільнікі з ліку апанентаў Пуціна ганарацца сваёй суайчынніцай, увесь час падкрэсліваюць, што яна расейка. Беларускія карыстальнікі, у сваю чаргу, папраўляюць іх, адзначаючы ў каментах, што Шарапава – не “расейка” і не “сібірачка”, а паходзіць з Гомеля, і рэгулярна прыводзяць звесткі з яе біяграфіі.
Шарапава падчас наведвання Гомельшчыны. Фота: United Nations Development Programme 2010
Хто ж такая Марыя Шарапава насамрэч?
Знакамітая спартоўка паходзіць з беларускай сям’і. Пасля Чарнобыльскай катастрофы яе бацькі прынялі рашэнне пераехаць з Гомеля ў Расію — далей ад зоны радыяцыйнага забруджвання, на тэрыторыю Сібіры.
Нядаўна Марыя Шарапава ўзгадала пачатак сваёй тэніснай кар’еры і ахвяры, на якія пайшла яе сям’я дзеля яе поспеху ў спорце.
“Абодва мае бацькі родам з Беларусі. З-за выбуху на Чарнобыльскай АЭС і таму, што мая мама ў той час была цяжарная мной, яны пераехалі ў Сібір, і там я нарадзілася. У два гады мы пераехалі ў Сочы — значна больш камфортны горад, і менавіта там я пачала гуляць у тэніс”, — распавяла Шарапава ў падкасце Never Stand Still.
У 1995 годзе Марыя пераехала ў ЗША, каб займацца спортам там.
“Для спартсмена ўмовы значна лепшыя ў ЗША, асабліва ў Фларыдзе, і мой бацька не стаў азірацца назад. Ён паразмаўляў з мамай. Яна пайшла на велізарную рызыку, і мы з бацькам паляцелі ў Фларыду без яе. Азіраючыся цяпер, я думаю, што менавіта гэтыя гады фармуюць маю гісторыю. Мне вельмі пашанцавала, што я закахалася ў гэты від спорту — ва ўдары справа і злева”.
У 2004 годзе яна ўпершыню перамагла ў турніры “Вялікага шлему” ва Уімблдоне. Потым перамагала шматразова ў іншых статусных спаборніцтвах.
Пасля 2022 года Марыя Шарапава хоць і не асудзіла адкрыта дзеянні Крамля і Расеі, але актыўна ўключылася ў дабрачынную дзейнасць. Яна асудзіла вайну як з’яву і таксама заклікала заходніх зорак спорту далучыцца да кампаній дапамогі ўкраінскім дзецям. І менавіта за гэта, дарэчы, ёй рэгулярна “перападае” ад адыёзных расійскіх прапагандыстаў: Шарапаву крытыкуюць, абвінавачваюць у няўдзячнасці.
Дабрачыннасць як паслядоўная пазіцыя
Дабрачынная дзейнасць Шарапавай не пачалася ў 2022 годзе. Яшчэ задоўга да вайны яна стварыла ўласны фонд, які фінансаваў праграмы падтрымкі пацярпелых ад Чарнобыльскай катастрофы ў Беларусі, Украіне і Расіі. У межах гэтых ініцыятыў выдзяляліся сотні тысяч долараў на адукацыйныя, спартыўныя і сацыяльныя праекты для моладзі ў забруджаных рэгіёнах.
Шарапава таксама шмат гадоў была паслом добрай волі Праграмы развіцця ААН і выкарыстоўвала гэты статус для прыцягнення ўвагі да наступстваў Чарнобыля.
Пасля 2022 года: фокус на ахвярах вайны
Пасля пачатку поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну Шарапава публічна выказала спачуванне ахвярам вайны і абвясціла пра фінансавую падтрымку гуманітарных арганізацый, у тым ліку Save the Children. У сакавіку 2022 года яна напісала: “З кожным днём маё сэрца разрываецца ўсё мацней і мацней… Я расстроеная да глыбіні душы праз кадры і гісторыі сем’яў і дзяцей, пацярпелых ад крызіса ва Украіне”.
Яна таксама заклікала сваіх падпісчыкаў далучацца да дапамогі, падкрэсліваючы неабходнасць падтрымкі дзяцей і сем’яў, якія пацярпелі ад вайны. Пры гэтым Шарапава свядома пазбягала палітычных фармулёвак, засяроджваючыся на гуманітарным вымярэнні трагедыі.
”Наша, але не зусім”: дысананс сярод расіян
Парадокс сітуацыі ў тым, што менавіта пасля такіх крокаў у расійскіх медыя і сацсетках усё часцей з’яўляюцца публікацыі з выразным адценнем адчужэння.
“Где родилась, не сгодилась?” — пішуць пра Шарапаву расійскія выданні, падкрэсліваючы, што яна “всё больше отстраняется от России”.
Яе гуманітарную пазіцыю называюць “няўдзячнасцю”, а саму спартсменку — “чужой сярод сваіх”. Пры гэтым тыя ж каментатары ўпарта працягваюць называць яе “расійскай зоркай”, ігнаруючы той факт, што Шарапава нарадзілася ў Гомелі і што яе першыя дабрачынныя праекты былі звязаныя менавіта з Беларуссю і Украінай.
Беларуская ідэнтычнасць, якую не хочуць заўважаць
Гісторыя са стаўленнем расейскае публікі да Марыі Шарапавай паказвае, што нават для ліберальных расійскіх колаў яна застаецца “нашай”, пакуль гаворка ідзе пра спартыўныя перамогі і сімвалы мінулага. Але як толькі з’яўляецца выразная пазіцыя, скіраваная на дапамогу Украіне, гэтая канструкцыя пачынае разбурацца. Але для беларусаў тут ніякага дысанансу няма: Марыя Шарапава — беларуска, нараджэнка Гомеля, чалавек з біяграфіяй, непасрэдна звязанай з Чарнобыльскай трагедыяй, і публічная асоба, якая пасля 2022 года выкарыстала свой уплыў для падтрымкі ахвяраў вайны.
