Матацыклы ўзлятаюць па схілах, прабіраюцца праз бруд і едуць па паплавах Прыпяці. Мазырскі рэльеф прываблівае аматараў эндура, а відэа заездаў збіраюць увагу ў сацсетках. Аднак за эфектнымі кадрамі стаіць пытанне: дзе заканчваецца спартыўнае захапленне і пачынаецца знішчэнне прыроды?
У сацсетках публікуюць ролікі з пазадарожнымі заездамі ў ваколіцах Мазыра і Козенак. Уздымы, спускі і пераадоленне натуральных перашкод — частка прывабнасці эндура. Але тое, што падыходзіць для выпрабавання матацыкла, не абавязкова вытрымлівае рэгулярную нагрузку ад ягоных колаў. Асабліва калі гаворка пра стромкія схілы яроў, лясныя сцежкі і вільготныя паплавы. Арганізаваная траса і самавольны заезд па прыродным схіле могуць мець зусім розныя наступствы.
Яры — не бясплатны спартыўны палігон
Мазырскія яры маюць прыродаахоўную каштоўнасць. Для захавання ўнікальных прыродна-ландшафтных экасістэм, рэдкіх раслін і жывёл створаны рэспубліканскі ландшафтны заказнік “Мазырскія яры”. Паводле Міністэрства прыродных рэсурсаў, ягоная плошча складае 1019,77 гектара. У апублікаваным Мазырскім лясгасам палажэнні аб заказніку прадугледжаныя забароны на пашкоджанне жывога наглебавага покрыва і лясной падсцілкі, а таксама рух механічнага транспарту па-за дарогамі. Для службовай і гаспадарчай тэхнікі пералічаныя асобныя выключэнні. Адказнасць за парушэнні і кампенсацыя нанесенай шкоды таксама прадугледжаныя дакументам. Шкода ад пазадарожнай язды не абмяжоўваецца прымятай травой. Паўторныя праезды пашкоджваюць раслінны покрыў, ушчыльняюць глебу і ўтвараюць каляіны. На схілах яны могуць канцэнтраваць дажджавы сцёк і паскараць эрозію.
Паплавы Прыпяці таксама патрабуюць асцярожнасці
Паездкі па паплавах — асобная праблема. Вільготны грунт лёгка пашкодзіць, а рэгулярныя праезды могуць ператвараць травяную паверхню ў сетку каляін. Дадатковыя рызыкі — размыванне аголенага грунту, траплянне наносаў у ваду і турбаванне жывёл шумам. На фоне праблем з водным рэжымам Палесся захаванне натуральнага стану паплавоў асабліва істотнае. Матацыклы не з’яўляюцца прычынай абмялення Прыпяці, але і дадаваць нагрузку на ўразлівую тэрыторыю дзеля забаў няма падстаў.
“У лесе нікому не перашкодзіце”?
У каментарах да роліка пра затрыманне юных матацыклістаў пад Мазыром, якое мела месца ў красавіку гэтага года, адзін з карыстальнікаў прапануе простае рашэнне:
“Ребята если без прав, то катаетесь в лесу, там не помешаете никому и ГАИ там не ездит”.
Гэтая парада добра паказвае стаўленне да лесу як да тэрыторыі без правілаў. Але адсутнасць побач інспектара не робіць заезд дазволеным. У лесе ёсць пешаходы, жывёлы і раслінны покрыў, а на ахоўных тэрыторыях дзейнічаюць спецыяльныя абмежаванні.
Што могуць зрабіць міліцыя і прыродаахоўныя службы
У Мазырскім раёне ўжо ёсць прыклады рэагавання ДАІ на небяспечную язду. Паводле паведамлення ад 3 красавіка 2026 года, у Каменцы затрымалі 22-гадовага мясцовага жыхара, які ехаў на кросавым матацыкле без пасведчання і паспрабаваў уцячы ад інспектараў. Паведамлялася пра штраф 1800 рублёў і пазбаўленне права кіравання на год.
Для ацэнкі заездаў па ярах і паплавах патрэбная сумесная праца ДАІ, тэрытарыяльнай інспекцыі прыродных рэсурсаў і лясгаса. Варта ўстанавіць маршруты, праверыць іх адносна межаў заказніка і іншых ахоўных тэрыторый, абследаваць пашкоджанні. Пры наяўнасці падстаў — спыняць парушэнні, прыцягваць вінаватых да адказнасці і вырашаць пытанне пра кампенсацыю шкоды.
Адначасова аматарам эндура патрэбныя законна арганізаваныя пляцоўкі з маршрутамі, дапушчальная нагрузка на якія ацэненая загадзя. Ні закінуты кар’ер, ні лясная сцежка не становяцца такой пляцоўкай толькі таму, што там зручна ездзіць.
Мазырскія яры і паплавы Прыпяці патрабуюць увагі цяпер, пакуль пашкоджаныя ўчасткі не ператварыліся ў пастаянныя стыхійныя трасы.