Пасол Расійскай Федэрацыі ў Беларусі Барыс Грызлоў у інтэрв’ю расійскаму дзяржаўнаму інфармацыйнаму агенцтву ТАСС, прысвечаным пытанням інтэграцыі Беларусі і Расіі і так званай Саюзнай дзяржавы, заявіў пра планы Масквы адкрыць у 2026 годзе новыя прадстаўніцтвы ў шэрагу абласных гарадоў Беларусі. Паводле яго слоў, гаворка ідзе, у прыватнасці, пра Віцебск, Магілёў і Гомель.
Хоць афіцыйна не ўдакладняецца фармат гэтых устаноў, з кантэксту вынікае, што найхутчэй гаворка ідзе пра расійскія консульствы. Аналагічныя структуры ўжо дзейнічаюць у Брэсце і Гародні.
Прысутнасць консульстваў у Брэсце і Гародні яшчэ можна тлумачыць фармальна-рацыянальнымі матывамі — блізкасцю да мяжы з Еўрапейскім саюзам і неабходнасцю кансульскага суправаджэння расійскіх грамадзян, якія раней карысталіся транзітам. Аднак адкрыццё такіх прадстаўніцтваў у іншых беларускіх абласных цэнтрах выглядае значна менш абгрунтаваным з пункту гледжання класічнай дыпламатыі.
На гэтым фоне варта звярнуць увагу на тое, што з’яўленне расійскіх консульстваў у Віцебску, Магілёве і Гомелі можа сведчыць пра паскарэнне працэсу так званай “паўзучай анексіі” Беларусі.
Асабліва ўлічваючы, што ва ўсіх гэтых гарадах ужо дзейнічаюць прарасійскія структуры, у тым ліку “рускія дамы” і іншыя квазаграмадскія арганізацыі, арыентаваныя на прасоўванне інтарэсаў Масквы. Адкрыццё афіцыйных консульскіх прадстаўніцтваў, паводле гэтай логікі, можа істотна ўзмацніць уплыў Расіі на месцах. Як вядома, консульствы часта выходзяць далёка за межы класічных дыпламатычных функцый і актыўна займаюцца падтрымкай лаяльных арганізацый, фармаваннем сетак уплыву і непасрэднай камунікацыяй з мясцовымі ўладамі. Фактычна гэта можа азначаць з’яўленне пастаянных “наглядчыкаў” у ключавых беларускіх гарадах.
Можна таксама правесці паралель з падзеямі, якія папярэднічалі анексіі ўкраінскага Крыма. У прыватнасці, расійскія прадстаўніцтвы могуць выкарыстоўвацца для выведвальнай і дыверсійнай дзейнасці, а таксама для масавай раздачы расійскіх пашпартоў. У такім выпадку ў Масквы з’яўляецца фармальная падстава для далейшага “ўмяшальніцтва” пад лозунгам абароны сваіх грамадзян — сцэнар, добра вядомы па іншых рэгіёнах постсавецкай прасторы.
Таксама актывізацыя Расіі ў Беларусі можа быць звязаная і з бояззю Крамля перад магчымым аслабленнем кантролю над Мінскам у выніку доўгатэрміновых геапалітычных зрухаў. У гэтым кантэксце пашырэнне сеткі расійскіх афіцыйных прадстаўніцтваў разглядаецца як мера перастрахоўкі і дадатковы інструмент утрымання Беларусі ў сферы выключнага ўплыву Масквы.
